Tlen – pierwiastek życia… i śmierci

Tlen to gaz, który nie tylko jest nam niezbędny do życia. Stanowi również 2/3 naszego organizmu i pełni w nim wiele ról. Niektóre z nich pozwalają nam na zachowanie zdrowia, podczas gdy inne powodują procesy starzenia się. Wszystkie są jednak konieczne do tego, aby nasze ciało mogło funkcjonować.

Tlen a metabolizm

Tlen w organizmie człowieka pobierany jest z krwiobiegu w płucach, a następnie transportowany do komórek. Zawarte w nich składniki odżywcze są utleniane w złożonych procesach enzymatycznych. Proces utleniania to źródło energii dla większości zwierząt, głównie ssaków. (Prawdopodobnie jedyne żywe komórki, które nie potrzebują tlenu do życia, to bakterie anaerobowe, czyli beztlenowe, które uzyskują energię z innych procesów metabolicznych). Produktem utleniania są dwutlenek węgla i woda, które wydychane są z organizmu przez płuca. Odpowiedni poziom tlenu jest niezbędny dla metabolizmu. Odbywa się on bez przerwy w naszym organizmie, a w jego efekcie powstają nowe komórki, pokarm zmienia się w energię i wydalane są zbędne produkty przemiany materii. Badania wykazują, że komórki mogą dzielić się ograniczoną ilość razy w ciągu życia. Komórkom ciała człowieka w wieku 40 lat pozostało około 30% możliwości podziału. Kiedy możliwości podziału kończą się, następuje śmierć organizmu.

Działalność wolnych rodników

Tlen pozwala nam żyć, “utlenia” i “spala” pokarm, aby mogła z niego powstać energia i ciepło. Jednak istnieje

Niedobór tlenu w organizmie zwykle spowodowany jest stanem chorobowym
Niedobór tlenu w organizmie zwykle spowodowany jest stanem chorobowym
pewien rodzaj cząsteczek tlenowych nazywanych wolnymi rodnikami, które są zawsze obecne w naszym organizmie, a które niszczą nasze własne komórki, a nawet DNA. Spustoszenie, jakie powodują, może doprowadzić do takich chorób, jak miażdżyca czy nowotwór. „Rodnik” to atom lub cząsteczka, która zawiera niesparowany elektron. Dąży ona do tego, by „ukraść” elektron z innych atomów, na przykład atomów naszego ciała. Działanie wolnych rodników na nasz organizm można przyrównać do oddziaływania rdzy na metal. Istnieje wiele badań potwierdzających tezę, iż aktywność wolnych rodników przyczynia się do starzenia się organizmu.

Tlen a praca mózgu

Chociaż mózg stanowi jedynie 2% wagi człowieka, otrzymuje 15% objętości krwi, jaką serce tłoczy do naczyń krwionośnych w ciągu minuty. Wykorzystuje też 20% tlenu i 25% glukozy, jakie pobiera organizm. Do utrzymania swoich podstawowych funkcji mózg zużywa 0,1 kalorii na minutę, natomiast 1,5 kalorii na minutę potrzebuje podczas rozwiązywania krzyżówki. Kiedy neurony w danych częściach mózgu są szczególnie aktywne, zużywają dużą ilość tlenu, co skutkuje zwiększonym przepływem krwi w tych obszarach. Działanie mózgu jest możliwe dzięki dostawom tlenu i glukozy. Ich zwiększone dawki mogą nawet mieć korzystny wpływ na łagodzenie objawów demencji. Pięć minut przerwy w dostawie tlenu do mózgu (spowodowanej na przykład utonięciem) powoduje jego śmierć. Krótsza przerwa może spowodować poważne w skutkach niedotlenienie mózgu.

Tlen a skład chemiczny ludzkiego organizmu

Osoby cierpiące na choroby płuc powinny skonsultować wyjazd w góry z lekarzem
Osoby cierpiące na choroby płuc powinny skonsultować wyjazd w góry z lekarzem
Waga i wzrost człowieka zdeterminowane są przez dietę, jaką stosuje, a także przez czynniki genetyczne. Do chwili, gdy osiąga on dorosłość, składa się niemal ze 100 trylionów komórek. Każda jego część i każdy układ stworzone są tak, by podtrzymywać życiowe funkcje. Organizm człowieka składa się w 65 – 90% z wody. Na 99% masy jego organizmu składają się tlen, węgiel, wodór, azot, wapń i fosfor. Na przykład w ciele człowieka o wadze 74 kg znajduje się 65% tlenu, 18% węgla, 10% wodoru, 3% azotu, 1,5% wapnia, 1,2% fosforu, 0,2% potasu, 0,2% siarki, 0,2% chloru, 0,1% sodu, 0,05% magnezu, mniej niż 0,05% żelaza, kobaltu, cynku, sodu, selenu i fluoru. Tlen znajduje się we wszystkich cząsteczkach chemicznych, które biorą udział w procesach biologicznych. Jedynie kilka ze złożonych cząsteczek tego typu (jak skwalen i karoteny) nie zawierają tego pierwiastka. Ze wszystkich związków organicznych o znaczeniu biologicznym węglowodany mają proporcjonalnie największą jego ilość.

Niedobór i nadmiar tlenu w organizmie

Niski poziom tlenu we krwi (hipoksja) jest spowodowany zwykle stanami chorobowymi dotykającymi płuca i serce. Do chorób takich należą niedrożność dróg oddechowych, rozedma płuc, przewlekła obturacyjna choroba płuc, zapalenie płuc, choroby śródmiąższowe płuc oraz zakrzepy krwi w płucach. Hipoksję mogą też wywołać wrodzone wady serca, anemia, bezdech senny oraz przebywanie w miejscach położonych wysoko nad poziomem morza. Zbyt wysoki poziom tlenu w organizmie może być spowodowany podawaniem tlenu (najczęściej w celach terapeutycznych). Jego nadmiar najszybciej dotyka płuca, a następnie oczy.

1 Comment

  1. Czy jeśli mało przebywam na zewnątrz, to w moim przypadku kosmetyki z tlenem byłyby dobre? Rozumiem, że najlepiej się nawdychać świeżego (mhm – mhm) powietrza, ale jak się nie ma, co się lubi…

Dodaj komentarz

Navigate