Czy przeciwutleniacze są dobre na wszystko?

Przeciwutleniacze (antyoksydanty) – składniki pożądane w każdym produkcie, który ma kontakt z naszym ciałem. Dotyczy to zarówno pożywienia, suplementów diety, jak i kosmetyków. Jak działają? Dlaczego mówi się, że zapobiegają chorobom i przedwczesnemu starzeniu się? Skąd wzięła się ich ogromna popularność i czy jest zasłużona?

Wolne rodniki

Aby zrozumieć, na czym polega działanie przeciwutleniaczy, należy najpierw wspomnieć o wolnych rodnikach. To cząsteczki, które powstają w naturalnym procesie utleniania, dzięki któremu istnieje życie. W wyniku różnych czynników, takich jak zanieczyszczenie środowiska czy niezdrowy tryb życia, cząsteczki te tracą jeden ze swoich elektronów. W celu uzyskania równowagi, cząsteczki te „odbierają” elektron innej komórce lub niszczą elektron bez pary. Rezultatem tego procesu jest uszkodzenie komórki ciała, białka oraz DNA, a co za tym idzie, szybsze starzenie się organizmu i obniżona odporność na choroby.

Czynniki wpływające na powstawanie wolnych rodników

Wolne rodniki powstają w wyniku przemian metabolicznych, jednak wiele czynników zewnętrznych sprzyja również ich powstawaniu. Należą do nich:

  • Nadmierna ekspozycja na promieniowanie emitowane przez urządzenia elektryczne, takie jak komputer czy telewizor,
  • Narażenie na działanie promieni rentgenowskich,
  • Zanieczyszczenie środowiska,
  • Nadmierna ekspozycja na działanie promieni słonecznych,
  • Konserwanty stosowane jako dodatki do żywności,
  • Palenie papierosów.
Truskawki są dobrym źródłem przeciwutleniaczy
Truskawki są dobrym źródłem przeciwutleniaczy

Czym są przeciwutleniacze?

Antyoksydanty to substancje, które hamują powstawanie wolnych rodników oraz powstrzymują ich szkodliwe działanie. Łączą się z nimi lub też oddają im swój elektron, powodując ich dezaktywację. Przeciwutleniacze usuwają także uszkodzone cząsteczki z organizmu. Występują w postaci naturalnej w pożywieniu (w owocach i w warzywach), ale istnieją także przeciwutleniacze syntetyczne, które dodawane są do żywności w ilościach określonych odpowiednimi przepisami.

Stres oksydacyjny

Wolne rodniki i przeciwutleniacze występują naturalnie w każdym organizmie, a ich obecność i działanie są konieczne do prawidłowego funkcjonowania. Równowaga w ilości i sile działania tych składników zapewnia odpowiednią pracę wszystkich organów i układów. Jeśli jednak aktywność przeciwciał zmaleje lub ilość wolnych rodników znacznie przewyższy ilość antyoksydantów, ma miejsce stres oksydacyjny. Prowadzi on do powstawania chorób i przyspiesza procesy starzenia się organizmu.

Naturalne przeciwutleniacze

W naturze spotkamy przeciwutleniacze w postaci minerałów, aminokwasów czy enzymów, a także witamin. Do tak zwanych witamin antyoksydacyjnych należą witamina A, witamina C oraz witamina E. Warto jednak dodać, że o ile witaminy występujące naturalnie w roślinach mają działanie przeciwutleniające, to ich syntetyczne odpowiedniki go nie mają. Ponadto, pobierane z pożywienia witaminy trudno przedawkować, a suplementacja może doprowadzić do hiperwitaminozy.

Źródła naturalnych przeciwutleniaczy

Naturalne źródła przeciwutleniaczy stanowią:

  • Owoce: imbir, truskawki, czarne porzeczki, maliny, jeżyny, pomarańcze, śliwki, granaty, grejpfruty, morele, ananasy, aronia, żurawina i jabłka,
  • Warzywa: papryka, szpinak, czerwona kapusta, pomidory, brokuły, fasola.

Poddawanie produktów spożywczych obróbce termicznej niszczy przeciwutleniacze, dlatego warto spożywać jak najwięcej owoców i warzyw w formie surowej. Doskonałym rozwiązaniem jest picie soków.

Równowaga pomiędzy wolnymi rodnikami a przeciwutleniaczami zapewnia odpowiednie funkcjonowanie organizmu
Równowaga pomiędzy wolnymi rodnikami a przeciwutleniaczami zapewnia odpowiednie funkcjonowanie organizmu

Przeciwutleniacze syntetyczne

Przeciwutleniacze syntetyczne dodawane są do produktów żywnościowych jako konserwanty. Przeciwdziałają procesom utleniania, dzięki czemu produkty mają przedłużoną ważność. Znaleźć je można na etykietach pod następującymi symbolami: E270, E300, E301, E302 , E304, E306 , E307, E308 , E309, E310, E311, E312, E315, E316, E320, E32, E335, E336, E337, E385. Niektóre z tych substancji mogą wywoływać reakcje alergiczne lub powodować podrażnienia żołądka, wpływać na podwyższenie „złego” cholesterolu we krwi oraz na zaburzenia we wchłanianiu żelaza. Należy jednak dodać, że przypadki takie nie zdarzają się zbyt często i zwykle wywołane są nadmiernym spożywaniem konserwowanej żywności.

3 komentarze

  1. wikatoria

    Właśnie, czy są dobre na wszystko? Przecież przeciwutleniacze w żywności występują od zawsze, to skąd choroby i starzenie się?

  2. Wszędzie się pisze, że przeciwutleniacze mają doskonałe działanie, a rzadko kiedy ktoś wspomina o tym, że przeciwutleniacze mogą też szkodzić (podobno, co dziwne, zwłaszcza osobom chorym na raka i palącym papierosy).

  3. Tak wszyscy wieszają psy na tych biednych wolnych rodnikach, że trzeba w nie przeciwutleniaczami, a podobno w organizmie musi być zachowana naturalna równowaga pomiędzy tymi dwoma składnikami… Że też nic nie może być proste:D

Dodaj komentarz

Navigate